Perfumy Made in Poland

Polska nie może się wprawdzie pochwalić wielowiekową tradycją perfumeryjną na miarę Francji czy Włoch, ale ma coś innego: dynamicznie rozwijającą się scenę zapachową, która wyrosła ze świata mody i kosmetyków. Coraz ważniejsze miejsce zajmują w niej dziś niezależne marki, nierzadko budowane wokół wyrazistych, charyzmatycznych osobowości ich twórców.

Trochę historii

Historia polskiej produkcji perfum sięga początków XX wieku. Do najstarszych polskich firm związanych z produkcją zapachów należą założona w 1919 roku Pollena-Ewa, Miraculum, które rozpoczęło działalność w 1924 roku, oraz Pollena-Lechia, powstała w 1948 roku. Miraculum szczególnie mocno zapisało się w historii polskiej perfumerii za sprawą Pani Walewskiej – zapachu, który jest produkowany do dziś i doczekał się kilku flankerów. Wśród męskich klasyków marki znajdziemy Prastarą, tradycyjną wodę kolońską, oraz Brutala – aromatyczno-fougere’ową kompozycję, po którą przez dekady sięgały kolejne pokolenia mężczyzn. Dziś oba zapachy, podobnie jak inne dawne polskie kompozycje, zyskują drugie życie dzięki nostalgii za estetyką minionych dekad oraz popularności kultury barbershopów. Szczególnym symbolem późnego PRL-u były natomiast perfumy Currara – ciężka, odurzająca kompozycja, która doskonale oddawała hedonistycznego ducha lat 80. i bywała porównywana do kultowego Poison od Christiana Diora.

Po 1989 roku, wraz z transformacją ustrojową, Polacy zachłysnęli się wszystkim co zachodnie. Pojawienie się perfumerii Douglas i Sephora otworzyło przed konsumentami zupełnie nowy, kolorowy świat zapachów, z którym rodzimi producenci nie byli w stanie konkurować. Zmiana zaczęła się dokonywać dopiero w kolejnej dekadzie, wraz z globalnym boomem na perfumerię niszową. Polska scena zaczęła stopniowo odrabiać straty, a rodzime marki i niezależni twórcy coraz śmielej zaznaczali swoją obecność na rynku.

A obecnie…

Współczesne polskie marki perfumeryjne dochodziły do swojej obecnej pozycji różnymi drogami. Niektóre narodziły się w świecie mody, inne były początkowo rozszerzeniem oferty kosmetycznej. Mamy markę, która z półki drogeryjnej trafiła do perfumerii niszowych, a także niszowe perfumy, które wyrosły z niezwykle popularnego profilu w mediach społecznościowych. Są wreszcie marki konsekwentnie budowane wokół konkretnych twórców-perfumiarzy, którzy stali się ich najlepszymi wizytówkami. Można powiedzieć, że w pewnych kręgach to wręcz perfumeryjni celebryci.

Polskie perfumy dostępne są w szerokim przedziale cenowym – od niespełna 100 zł do około 800 zł. Niektóre znajdziemy w drogeriach, inne zaznaczyły swoją obecność w perfumeriach niszowych i mainstreamowych, a jedna z marek ma nawet własny butik firmowy. Zdecydowana większość prowadzi własne sklepy internetowe, ale ciekawym kanałem dystrybucji części polskich perfum niszowych jest model direct-to-consumer. W przypadku często mocno limitowanych, rzemieślniczych kompozycji zamówienie składa się bezpośrednio u twórcy, czasem nawiązując z nim niemal osobisty kontakt. Taki sposób sprzedaży dodaje produktom jeszcze więcej indie charakteru i wzmacnia poczucie obcowania z czymś naprawdę autorskim.

Moda i perfumy

Jedną z najbardziej cenionych polskich marek perfumeryjnych, zarówno w kraju, jak i za granicą, jest bez wątpienia Bohoboco. Niektórzy twierdzą wręcz, że marka cieszy się większym uznaniem na rynkach międzynarodowych niż w swojej ojczyźnie. Jej założycielem jest Michał Gilbert Lach, a początki Bohoboco związane były wyłącznie z modą. Pierwsza kolekcja zapachów pojawiła się w 2016 roku. Wody perfumowane zamknięte w minimalistycznych flakonach zwieńczonych czarnymi aksamitnymi korkami zaskakiwały nieoczywistymi połączeniami nut – kawy z białymi kwiatami, olibanum z gardenią czy morskiej soli z karmelem. Od samego debiutu marki jestem wielkim fanem słodko-pikantnego Vanilla Black Pepper.

Niszowe kompozycje Bohoboco były nominowane do prestiżowych nagród branżowych, w tym Fragrance Foundation UK Awards oraz amerykańskich FiFi Awards. Wraz z rozwojem marki zaczęły pojawiać się coraz śmielsze zapachy, którym często towarzyszyły prowokacyjne nazwy. Pamiętne Polish Potatoes łączyły aromaty ziemniaków i buraków z wilgotnym paczuli. Inspiracją dla tej kompozycji była wizyta w dzieciństwie na targu warzywnym. Doskonale pamiętam niezwykle sugestywne stoisko Bohoboco na targach Esxence w Mediolanie, które dosłownie tonęło w ziemniakach! Zapachy marki słyną z doskonałej trwałości i projekcji, co jest zasługą wysokiego stężenia kompozycji zapachowych, sięgającego nawet 30%. Wśród nowszych propozycji znalazły się również tak kontrowersyjne nuty jak farba, winyl czy benzyna.

Co ciekawe, Michał Gilbert Lach ostatecznie całkowicie porzucił projektowanie mody, by poświęcić się wyłącznie sztuce perfumiarstwa. Również inni polscy projektanci mody wzbogacali swoje kolekcje ubrań o zapachy, choć zazwyczaj były to raczej pojedyncze dodatki niż pełnoprawne linie perfumeryjne. Michał Szulc stworzył dwa zapachy – niezwykle popularne Sale Perfume 01 i Sale Perfume 02. Ribes Oud – natomiast Ania Kuczyńska wprowadziła na rynek Terra, funkcjonalne botaniczne perfumy w olejku.

Ze świata beauty…

Obok mody naturalnym środowiskiem dla perfum jest oczywiście branża kosmetyczna. Kilka polskich marek wywodzi się właśnie z tego świata. Fridge zasłynęło kosmetykami, które należy przechowywać - jak sama nazwa wskazuje - w lodówce. Markę założyła Magdalena Beyer, a w 2010 roku jej ofertę pielęgnacyjną uzupełniły zapachy sygnowane nazwą yDe by Fridge. Była to jedna z pionierskich marek w dziedzinie w 100% naturalnego perfumiarstwa, tworząca kompozycje na bazie ekstraktów roślinnych, wolne od syntetycznych składników. Klienci mogli również zamawiać perfumy na bazie wody, pozbawione alkoholu, dzięki czemu były odpowiednie nawet dla osób o bardzo wrażliwej skórze. Dziś ta opcja wydaje się dostępna już tylko na indywidualne zamówienie.

Moimi osobistymi faworytami yDe by Fridge od zawsze pozostają oparty na wetiwerii Lost Passenger oraz przepiękny, zielony zapach liści pomidora ukryty pod nazwą yDe5. Nazwy najnowszych kompozycji marki zdecydowanie nie pozostawiają wiele miejsca na domysły. Wśród nich znajdziemy Dirty Soup, I Have a Knife in My Hand oraz Putain.

Założona w 2018 roku przez Martę i Bartosza Puzio marka Jan Barba zaczynała jako niewielka pracownia tworząca naturalne kosmetyki do pielęgnacji ciała na bazie ekstraktów ziołowych. Z czasem jednak całkowicie poświęciła się sztuce perfumiarstwa. Jej zapachowym debiutem było Superiore – organiczna woda perfumowana inspirowana klasyką perfumiarstwa i tradycją wód kolońskich. Stopniowo marka ewoluowała w elegancki dom perfumeryjny, który określa się mianem Warsaw Perfume House i prowadzi własny, kameralny butik w samym centrum stolicy. To miejsce, w którym tradycja spotyka się z nowoczesnością. Bartosz Puzio, samouk w dziedzinie perfumiarstwa i członek British Society of Perfumers, nie spieszy się z tworzeniem kolejnych kompozycji, dopracowując każdą z nich we własnym laboratorium. Aktualna kolekcja Jan Barba obejmuje pięć eleganckich wód toaletowych, wśród których znajdziemy drzewne Aiyoku, opartą na mimozie Fortunę oraz korzenny Tabadin. Moim osobistym faworytem pozostaje inspirowane japońskimi wzgórzami Aiyoku.

Jak się okazuje, dobre polskie zapachy można znaleźć również na drogeryjnych półkach, i to w całkiem przystępnych cenach. Dobrym przykładem jest Allvernum – marka kosmetyczno-perfumeryjna założona w 2013 roku, stawiająca na starannie dobrane składniki, produkty wegańskie i bardzo atrakcyjne ceny. Na szczególną uwagę zasługuje jej kolekcja organicznych zapachów na lato Green Herbs, oparta na nutach cytrusowych, zielonych i ziołowych. W ofercie znajdziemy wody perfumowane dla kobiet i mężczyzn – wśród tych drugich wyróżnia się znakomity Tabacco & Amber – a także świece zapachowe, mgiełki do ciała i kompozycje zapachowe do wnętrz.

NOU to ciekawy przykład marki, która przeszła drogę od drogeryjnych półek do oferty niszowych perfumerii. Przez pewien czas jej znakiem rozpoznawczym był Oliban – znakomity zapach oparty na nucie kadzidła, dostępny w bardzo przystępnej cenie. Dziś portfolio marki obejmuje zarówno bardzo proste soliflory, jak i bardziej złożone, wyrafinowane kompozycje tworzące niszową kolekcję Back to the Roots, poświęconą żywiołom.

Różnorakie inspiracje

Wolf Brothers to marka, której nazwa jest czymś więcej niż tylko marketingowym pomysłem. Jej koncepcja narodziła się podczas górskiej wyprawy, kiedy bracia Wilk – dosłownie! – wspólnie wpadli na pomysł stworzenia własnej marki. Początkowo postanowili zagospodarować dość nietypową niszę rynkową: luksusowe świece zapachowe przeznaczone specjalnie dla mężczyzn. Tak powstały kompozycje inspirowane czworonożnymi mieszkańcami polskich lasów: Wolf, Bear i Wisent. Po dużym sukcesie komercyjnym świec założyciele postanowili przenieść swoje pomysły z wosku do świata perfum, rozbudowując kolekcję Zwierzęta Polskich Lasów o trzech kolejnych bohaterów: Deer, Boar i Goat.

Wszystkie sześć kompozycji utrzymanych jest w mocniejszej, wyraźnie męskiej estetyce, z dużym udziałem nut drzewnych, animalnych i skórzanych. Najnowsza kolekcja marki, Slavic Myths, która zadebiutowała w 2025 roku, ma już bardziej uniseksowy charakter. Tym razem inspiracją stały się słowiańskie bóstwa: Moko, Mora i Veles. Od samego początku kibicuję Wolf Brothers. Szczególnie imponują mi odwaga i kreatywność twórców, konsekwentnie wysoka jakość ich produktów oraz fenomenalna identyfikacja wizualna stworzona przez Łukasza Markiewicza.

Jeszcze ciekawsza historia kryje się za marką Tkliwi Nihiliści – projektem, który jest bardzo mocno osadzony w naszych czasach. Zanim jego twórcy wkroczyli do świata perfum, był to intrygujący projekt estetyczny rozwijany w mediach społecznościowych. Jego znakami rozpoznawczymi stały się retro klimat, połączenie nonszalancji z melancholią oraz zdrowy dystans do współczesnego świata. Ogromna popularność profilu skłoniła jego twórców do stworzenia w 2019 roku pierwszych zapachów – No. 1 i No. 2.

Od samego początku marka konsekwentnie stawia na wyraźnie rzemieślniczy charakter, zarówno samych kompozycji, jak i ich oprawy. Wszystkie zapachy tworzy polski perfumiarz Karol Jaśkowiak. W każdym flakonie ukryty jest wyjątkowy manifest – Dekalog Tkliwego Nihilisty, zawierający takie zasady jak: „Zachowaj dystans. Bądź czuły”, „Nie celebruj rozczarowań” czy „Daj sobie prawo do niezrozumienia”. Portfolio marki obejmuje również lżejszą kolekcję Elan Vital, symbolizującą „pęd życia”. Z kolei Fin de Siècle z 2025 roku to propozycja prawdziwie niszowa, łącząca tuberozę z gumą i lateksem.

Autorskie marki rzemieślnicze

Szczególnie ważną grupę stanowią marki budowane wokół perfumiarza-twórcy, który nadaje swoim kompozycjom bardzo osobisty charakter – niekoniecznie sygnując je własnym nazwiskiem. Ci wyjątkowo utalentowani artyści zapachu są doskonale znani miłośnikom perfum dzięki bliskim i regularnym kontaktom ze swoją publicznością, zarówno w internecie, jak i podczas spotkań na żywo. Posunąłbym się nawet do stwierdzenia, że są swego rodzaju gwiazdami niszowego perfumiarstwa – twórcami, których chętnie się słucha i którym niemal zawsze zadaje się to samo pytanie: „Kiedy pojawi się kolejny zapach?”. Każdy z nich ma własny, rozpoznawalny styl, upodobania, podejście do komponowania i sposób opowiadania historii kryjących się za swoimi kreacjami. W tej grupie zdecydowanie dominują mężczyźni, ale w tym szacownym gronie jest również jedna perfumiarka. Mam nadzieję, że okaże się ona jaskółką zwiastującą większą zmianę.

Debiut marki JMP Artisan Perfumes w krakowskiej perfumerii Dragonfly pamiętam wyjątkowo dobrze, ponieważ miałem przyjemność uczestniczyć w tym wydarzeniu osobiście. Jej założyciel, Jakub Pietrynka, zaprezentował wówczas dwa niszowe zapachy własnego autorstwa: głęboko drzewny Endless Forest oraz szyprowy Mossy Soil. Był rok 2019.

Od tamtej pory marka przeszła metamorfozę wizualną, obejmującą między innymi redesign opakowań, a także rozbudowała swoje portfolio o kompozycje nawiązujące do bardziej współczesnych trendów. Wśród nich znalazły się owocowy Tropical Shake, chłodny i mineralny Ozone oraz Excuse Mint – niezwykle oryginalna interpretacja motywu mięty.

W 2023 roku JMP Artisan Perfumes zaprezentowało Kraków – aromatyczno-zieloną kompozycję będącą olfaktorycznym portretem rodzinnego miasta twórcy. Filozofię marki najlepiej oddają trzy słowa: Rzemiosło. Zapach. Charakter. Jako osoba, która poznała niemal wszystkie zapachy JMP, muszę przyznać, że właśnie tego ostatniego ich twórczości z pewnością nie można odmówić.

Kolejnym z najbardziej niezależnych i bezkompromisowych polskich twórców perfum rzemieślniczych jest Kamil Bańkowski – perfumiarz i fotograf silnie związany z Małopolską. To on stoi za marką Fyyre Perfumes, w ramach której w niezwykle sugestywny sposób opowiada zapachowe historie, stawiając na oryginalne koncepcje i tematy, które naprawdę go inspirują. A co fascynuje Kamila? Przede wszystkim lokalna tożsamość Małopolski, jej folklor i tradycje religijne, do których nawiązuje w kolekcjach Klechdy Słowiańskie oraz Diabły Polskie. Ale nie tylko. W kręgu jego zainteresowań znajdziemy również mitologię – zarówno słowiańską, jak i nordycką – historię, której poświęcił kolekcję Pieśni Bitewne, oraz sztukę, będącą tematem Hymnów Sztuki.

Jego styl postrzegam jako bezkompromisowy, odważny, naturalistyczny i nieco męski w charakterze. Moją pierwszą prawdziwą fascynacją jego twórczością był Chciałem spalić Luwr – zapach z projektu Fight Club, kolekcji wyróżniającej się drapieżnością i prowokacją. Oparty na nutach spalonej zapałki, drewna i kadzidła, doskonale oddaje zamiłowanie Kamila do tworzenia kompozycji, które wcale nie próbują przypodobać się każdemu.

Z południa Polski przenosimy się na północ, w okolice Trójmiasta, nad sam Bałtyk. To właśnie tutaj działa Alan Balewski – niezależny perfumiarz prowadzący własne laboratorium. Jego autorska marka Bale Perfumes stawia na rzemieślnicze i artystyczne podejście do tworzenia zapachów, oferując krótkie, limitowane serie. Jedną z jego wczesnych kompozycji, która szczególnie zwróciła uwagę perfumowej społeczności, był Elderflower & Gooseberry, celebrujący dwa charakterystyczne aromaty polskiego lata. Nie jest też tajemnicą, że ze względu na swoje nadmorskie korzenie Alan fascynuje się bursztynem. Owocem tej fascynacji jest Amber Collection, stworzona w 2024 roku i obejmująca trzy zapachy: Eridian, Hispaniola oraz Mare Goticum. Całkiem niedawno to trio doczekało się nowych, lekko podkręconych edycji 2026.

Alan stoi również za drugim projektem perfumeryjnym – marką Chronicles. W tym przypadku zapachy stają się sposobem na uchwycenie w butelce ważnych wydarzeń i postaci historycznych. Dla Chronicles stworzył herbacianą kompozycję nawiązującą do słynnego Boston Tea Party, kremowy, bliskoskórny zapach inspirowany Kleopatrą oraz wspaniałą kompozycję opartą na kocance – O obrotach..., która, jak nietrudno się domyślić, poświęcona jest Mikołajowi Kopernikowi.

Bogdan Wójcik, znany w perfumowym świecie i internetowej społeczności jako Vetiver, jest twórcą rzemieślniczej marki Perfumecraft. To projekt, który nie tylko wprowadza na rynek własne zapachy, ale również popularyzuje wiedzę o perfumiarstwie. Vetiver zajmuje się także tworzeniem perfum na indywidualne zamówienie oraz opracowywaniem kompozycji na zlecenie, w tym projektów pod markami własnymi.

Jego styl zdaje się nieco wymykać globalnym trendom. Zamiast podążać za tym, co aktualnie modne, Bogdan chętnie sięga po inspiracje polskością i lokalnością. Znajdziemy tu piękny aromat liści pomidora, odurzający zapach kwitnącej lipy, a także aż trzy różne interpretacje bursztynu. Jednak zapachem, z którym Perfumecraft jest chyba najbardziej kojarzony, pozostaje Kaszëbsczi Mech (Kaszubski Mech – nazwa celowo zachowana w języku kaszubskim). Ta niezwykła szyprowa kompozycja zawiera w swojej formule rekordową ilość mchu dębowego, a inspiracją do jej stworzenia był zapach kaszubskiego lasu. Wbrew temu, czego można by się spodziewać, nie jest to jednak kompozycja mroczna ani wilgotna. Wręcz przeciwnie – ma w sobie dynamikę i świetlistość. Wspaniała polska wizytówka olfaktoryczna!

Na koniec warto wspomnieć o grupie młodszych twórców, którzy swoimi debiutanckimi kompozycjami szybko zdobyli serca perfumowej społeczności. Krzysztof Lachowski jest z zawodu lekarzem, a tworzenie perfum stało się jego drugą życiową pasją. Dał się poznać dzięki Classico – drzewno-orientalnej kompozycji z nutami whisky, davany, dębu i wanilii. Krzysztof hołduje filozofii powolnego tworzenia, dlatego dopiero teraz, ponad rok po debiucie, zapowiada swój drugi zapach – Bogini, którego sercem jest nuta czarnej porzeczki. Początkowo kompozycja ukaże się w bardzo limitowanej serii, liczącej zaledwie 100 flakonów.

Kolejnym młodym perfumiarzem, który niemal szturmem zdobył perfumową społeczność, jest Dominik Schneider. W ubiegłym roku, wspólnie z przyjacielem Bartkiem, założył markę Profundum. Ich flakony trudno pomylić z czymkolwiek innym – każdy wieńczy rzeźbiarsko uformowany kamienny korek. Równie niekonwencjonalne i prawdziwie niszowe są jednak same kompozycje. Martyr, zapach, dzięki któremu marka po raz pierwszy zdobyła szersze uznanie, to dymno-drzewno-skórzana kompozycja, pomyślana jako olfaktoryczny symbol buntu i indywidualnej ekspresji. Mimo niszowej półki cenowej regularnie znika ze sprzedaży niemal natychmiast po premierze. We wrześniu tego roku marka zaprezentowała dwie nowe kompozycje o tajemniczych nazwach + i O.

I wreszcie kobiecy głos w świecie polskiego niszowego perfumiarstwa. A właściwie kobiecy nos, bo Anika Idczak, twórczyni marki P.ANIKA, samodzielnie komponuje autorskie zapachy, wykorzystując w tym celu wyłącznie składniki pochodzenia roślinnego. Misją marki jest powrót do perfumiarstwa opartego wyłącznie na naturze oraz edukowanie odbiorców w zakresie takiego świadomego podejścia do tworzenia i poznawania zapachów.

Z wykształcenia i zawodu reżyserka teatralna, Anika stawia sobie za cel wprowadzenie dramaturgii do świata perfum. I trzeba przyznać, że wychodzi jej to znakomicie! Debiutancka kompozycja Patti Grain Classy zaskoczyła nie tylko czystością i łagodnością, ale również wielowarstwową strukturą oraz nieoczekiwanym finałem. Tymczasem z niecierpliwością czekamy na kolejne dzieło Aniki – oparty na kadzidle Frank Incense.

Podsumowując…

Przyglądając się współczesnemu polskiemu perfumiarstwu niszowemu, trudno nie dostrzec kilku wyraźnych trendów. Pierwszym z nich jest silne przywiązanie do polskiej tożsamości i lokalnych korzeni. Twórcy coraz częściej szukają inspiracji nie w uniwersalnych, globalnych kodach zapachowych, lecz we własnym krajobrazie, historii, folklorze i kulturze. Leśne zwierzęta i słowiańskie bóstwa, do których nawiązuje Wolf Brothers, bursztyn w interpretacji Bale Perfumes, kaszubski las uchwycony przez Perfumecraft czy polskie diabły pojawiające się w twórczości Fyyre Perfumes – to tylko kilka przykładów tego zjawiska.

Drugą charakterystyczną cechą jest wyjątkowo silna osobowość samych twórców. W przypadku wielu polskich niezależnych marek perfumiarz nie jest anonimowym nazwiskiem ukrytym gdzieś za flakonem. Staje się twarzą, głosem i najważniejszym ambasadorem swojej marki. Jego osobiste fascynacje, temperament i własna historia często w dużej mierze wyznaczają charakter kolejnych kompozycji.

Trzecim trendem, może jeszcze nie tak powszechnym, ale niezwykle obiecującym, jest zwrot w stronę perfumiarstwa botanicznego. Marki takie jak yDe by Fridge czy P.ANIKA pokazują, że ambitne, współczesne zapachy można tworzyć wyłącznie ze składników pochodzenia naturalnego, proponując jednocześnie alternatywę dla dominującego modelu współczesnego perfumiarstwa.

Co ciekawe, polska scena perfumeryjna jest dość mocno rozproszona geograficznie. Wielu najciekawszych twórców działa poza Warszawą – w Małopolsce, Trójmieście czy regionie świętokrzyskim. Stolica pozostaje jednak najważniejszym miejscem spotkań tej rozproszonej społeczności. To właśnie tutaj skupia się duża część najbardziej zaangażowanych miłośników perfum niszowych, odbywają się premiery, spotkania z twórcami i wydarzenia branżowe. Najlepszym symbolem tej roli była pierwsza edycja Polisz Niche – targów poświęconych polskiemu perfumiarstwu niszowemu, które odbyły się w Warszawie w maju tego roku.

Wszystko to pokazuje, że polskie perfumiarstwo – choć wciąż młode i nieporównywalnie mniejsze od sceny francuskiej czy włoskiej – zaczyna dziś zdecydowanie mówić własnym głosem. To rynek o ogromnym, wręcz buzującym potencjale, który nabrał pewności siebie i nie próbuje już jedynie gonić światowych trendów. Zamiast tego opowiada własne historie, czerpie z własnych źródeł inspiracji i coraz wyraźniej udowadnia, że polskie zapachy mogą podbijać serca nie tylko rodzimych odbiorców, ale również miłośników perfum za granicą. A wszystko wskazuje na to, że to dopiero początek. Z chęcią będę śledził dalszy rozwój polskiej sceny perfumeryjnej i oczywiście zdawał Wam z tego relacje.